« . . . فى ارضه و ماله و رقيقه فله الأمان » . « 1 » آنچه كه از قسمت‌هاى برگزيده نامه‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در فوق استفاده مىشود اينست كه : 1 - در همهء جزيرة العرب قبل از اسلام مالكيت خصوصى مانند ساير مناطق محترم بوده و اسلام نيز مالكيت خصوصى را امضاء و تثبيت نموده است . 2 - اموالى كه در اين نامه‌ها اسم برده شده عبارت است از زمين ، اشياء ، مال ، حصون ، « 2 » رقيق ، « 3 » آب ، زنبور عسل ( نحل ) ، چاه ، درخت ، و گياه ارضين ، طلا و نقره ( و دين كه ظهور در طلا و نقره دارد ) و چشمه‌ها . 3 - مالكيت در همان دوره به صورت مالكيت خصوصى و گاهى به صورت مالكيت دسته جمعى بود . در اين نامه به هر دو قسم اشاره نشده است : زمين ، اشياء ، رقيق ، زنبور عسل ، درخت و . . . را كه غالباً به صورت خصوصى بوده است و ( الارض البور التى اسلمتم عليها سهلها و جبلها و عيونها و فروعها ) از قسم دوم است كه در دين مقدس اسلام ملك امام ( انفال ) محسوب است ، در اينجا حضرت قسم اول را امضا نموده و قسم دوم را كه نيز حق خود بود و ولايت داشت به آنان اجازهء استفاده كردن داده است . قسمتى از اخبار در مورد اموالى كه مورد نزاع واقع مىشود از اخبار گذشته كاملًا روشن شد كه مالكيت خصوصى در اسلام در صورتى كه از راه مشروع حاصل شده باشد ، محترم است و جاى هيچ گونه اشكالى نيست اما گاهى در روابط اجتماعى بر سر مالكيت خصوصى اختلافاتى پيش مىآيد و با وجود محاكم قضائى و حكام شرع باز ممكن است به عللى ( مانند زرنگى طرف ، وارد بودن او ، تجربه‌هاى قضائى ، دانستن قوانين پرپيچ‌وخم ) طرف ديگر محكوم گردد و حقى ضايع شود ، لذا اسلام در ابواب قضا و غصب به اين گونه موارد توجه نموده ( كه مبادا طرف

--> ( 1 ) - مكاتيب ، ص 444 از أسد الغابه ( براى ذى خيوان همدانى نوشته‌اند ) . ( 2 ) - حصون جمع حصن به معناى قلعه است . ( 3 ) - رقيق : برده